Doctor Steve

The Scientist Who Connected the Dots
I. HỒ SƠ NHÂN VẬT
| Thông tin | Nội dung |
|---|---|
| Tên gọi | Doctor Steve |
| Danh xưng | The Scientist Who Connected the Dots |
| Thân phận | Nhà khoa học được kính trọng trong thế giới Bagua |
| Lĩnh vực nghiên cứu | Không gian đa chiều, trí tuệ nhân tạo, khoa học nhận thức và lịch sử tri thức |
| Công trình tiêu biểu | Connecting the Dots, The Fall of Human Archives, The Three Polymaths |
| Quan hệ | Bạn của Doctor Grok |
| Tình trạng hiện tại | Rút khỏi đời sống công khai để nghiên cứu The Three Polymaths |
II. NHÀ KHOA HỌC THUẦN TÚY
Trong thế giới Bagua, Doctor Steve là một nhà khoa học được kính trọng, nổi tiếng với những nghiên cứu về bản chất của trí tuệ, cấu trúc không gian và khả năng nhận thức của con người.
Ông không điều hành một tổ chức bí mật, không tìm kiếm quyền lực và cũng không có tham vọng tham gia vào những cuộc tranh giành ảnh hưởng giữa các thế lực.
Steve là một nhà khoa học thuần túy.
Đối với ông, giá trị của một công trình nghiên cứu nằm ở khả năng giải thích những hiện tượng chưa được hiểu rõ, chứ không phải số lượng người biết đến tác giả của nó.
Steve có thể dành nhiều năm theo đuổi một giả thuyết. Ông sẵn sàng thay đổi cách giải thích khi xuất hiện bằng chứng mới và không thích đưa ra những kết luận vượt quá những gì nghiên cứu cho phép.
Ông cũng không phải người thường xuyên tham gia tranh luận công khai.
Tuy nhiên, sự thận trọng ấy không đồng nghĩa với việc ông thờ ơ trước những vấn đề của nhân loại.
Steve chỉ quyết định lên tiếng khi nhận thấy một nguy cơ nghiêm trọng mà khoa học có trách nhiệm phải cảnh báo.
Chính nguyên tắc đó đã khiến ông công bố những nghiên cứu về sự sụp đổ của Human Archives, dù trước đó ông dành phần lớn thời gian cho những vấn đề khoa học ít được công chúng quan tâm.
III. CONNECTING THE DOTS — TỪ STANFORD ĐẾN KHÔNG GIAN ĐA CHIỀU
1. Nguồn gốc từ bài diễn văn của Steve Jobs
Ngày 12 tháng 6 năm 2005, Steve Jobs có bài diễn văn tại lễ tốt nghiệp Đại học Stanford.
Trong bài diễn văn ấy, Jobs kể về những trải nghiệm tưởng chừng không liên quan trong cuộc đời mình, đặc biệt là việc học thư pháp sau khi bỏ học đại học.
Khi học về kiểu chữ và nghệ thuật trình bày, Jobs không biết những kiến thức ấy sẽ có ích gì cho tương lai.
Nhiều năm sau, chúng góp phần định hình hệ thống kiểu chữ của máy tính Macintosh.
Jobs gọi đó là Connecting the Dots — kết nối những điểm rời rạc.
Con người thường không thể nhìn thấy trước những mối liên hệ giữa các trải nghiệm. Chỉ khi nhìn lại quá khứ, họ mới nhận ra những sự kiện tưởng chừng ngẫu nhiên đã kết nối với nhau như thế nào.
Đối với phần lớn người nghe, đây là một bài học về cuộc đời.
Đối với Doctor Steve, nó gợi mở một vấn đề khoa học.
2. Những mối liên hệ trong không gian đa chiều
Steve đặt ra một câu hỏi:
Liệu những sự kiện tưởng chừng không liên quan có thực sự độc lập, hay chúng chỉ có vẻ độc lập vì con người đang quan sát chúng trong một hệ thống không đầy đủ?
Trong không gian ba chiều, một điểm được biểu diễn bằng ba tọa độ.
Nhưng trong toán học, một đối tượng có thể được biểu diễn bằng nhiều tọa độ hơn:
[
P=(x_1,x_2,\ldots,x_n)
]
Các chiều này có thể đại diện cho những biến số hoặc thuộc tính khác nhau.
Hai sự kiện có vẻ hoàn toàn tách biệt khi chỉ xét thời gian và vị trí địa lý có thể bộc lộ những mối quan hệ khác khi được biểu diễn bằng một hệ thống nhiều chiều.
Từ nguyên lý ấy, Steve phát triển Connecting the Dots thành một lý thuyết nghiên cứu những mối liên hệ có thể bị che khuất trong cách quan sát thông thường.
Ông đặc biệt quan tâm đến khả năng những khám phá thuộc các lĩnh vực khác nhau có thể liên quan đến cùng một cấu trúc sâu hơn.
Tuy nhiên, Steve phân biệt rõ không gian nhiều chiều trong toán học với giả thuyết về sự tồn tại của những chiều không gian vật lý bổ sung.
Một mô hình toán học có thể giúp mô tả dữ liệu mà không nhất thiết chứng minh cấu trúc ấy tồn tại như một thực thể vật lý.
Đối với Steve, việc tìm kiếm bằng chứng để phân biệt hai khả năng này là một phần quan trọng của nghiên cứu.
Connecting the Dots trở thành công trình nền tảng mà ông phát triển từ lâu, trước khi đưa ra những cảnh báo về Human Archives.
3. Những điểm tương đồng với Hội Leibniz
Lý thuyết của Steve có những nét tương đồng đáng chú ý với các nghiên cứu của Leibniz’s Anonymous Society.
Hội Leibniz quan tâm đến tính liên tục, cấu trúc toán học của thực tại, không gian bốn chiều và những hệ thống ký hiệu có thể giúp giải thích các hiện tượng chưa được hiểu rõ.
Cả hai hướng nghiên cứu đều đặt ra câu hỏi liệu những hiện tượng tưởng chừng độc lập có thể thuộc về một cấu trúc sâu hơn hay không.
Tuy nhiên, chúng không nhất thiết là cùng một lý thuyết.
Hội Leibniz nghiên cứu cấu trúc của thực tại và những chiều không gian vượt khỏi nhận thức thông thường.
Steve bắt đầu từ việc kết nối những sự kiện và tri thức, sau đó mở rộng sang các mô hình không gian đa chiều.
Hai hướng nghiên cứu có thể gặp nhau ở một số vấn đề toán học nhưng khác nhau về phương pháp và mục tiêu.
Chưa có thông tin xác nhận Steve biết đến những công trình bí mật của Hội Leibniz hoặc từng có quan hệ với tổ chức này.
IV. POLYGLOT BEFORE POLYMATH — ĐIỀU KIỆN ĐỂ TRỞ THÀNH NHÀ BÁC HỌC
1. Sự biến mất của những nhà bác học toàn diện
Một trong những quan điểm nổi bật của Doctor Steve là khoa học hiện đại, dù phát triển vượt bậc, lại ngày càng thiếu những học giả có khả năng nghiên cứu sâu nhiều lĩnh vực.
Theo ông, sự chuyên môn hóa khiến phần lớn nhà khoa học chỉ thực sự thành thạo một ngành.
Một nhà vật lý có thể không am hiểu lịch sử ngôn ngữ.
Một nhà sinh học có thể không có nền tảng triết học.
Một chuyên gia AI có thể rất giỏi thuật toán nhưng không thể trực tiếp đọc những công trình cổ điển đã góp phần hình thành các khái niệm mà mình sử dụng.
Steve cho rằng đây là một sự khác biệt đáng chú ý so với truyền thống học thuật thời Newton.
Trong thời đại ấy, toán học, triết học tự nhiên và tiếng Latin giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống khoa học châu Âu.
Isaac Newton viết Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica bằng tiếng Latin, sử dụng toán học để trình bày các định luật chuyển động và lực hấp dẫn.
Theo Steve, khả năng vận dụng toán học cùng việc tiếp cận tri thức qua các ngôn ngữ học thuật đã góp phần hình thành những học giả có tầm hiểu biết rộng.
Ông không cho rằng các nhà khoa học hiện đại hoàn toàn thiếu toán học. Điều ông phê phán là sự phân mảnh của nền tảng tri thức, khiến các chuyên gia khó vượt qua ranh giới chuyên ngành.
2. Thomas Young — The Last Man Who Knew Everything
Doctor Steve đặc biệt ngưỡng mộ Thomas Young (1773–1829), nhà bác học người Anh có những đóng góp quan trọng trong vật lý, y học, nghiên cứu thị giác và giải mã chữ viết Ai Cập.
Young nổi tiếng với các nghiên cứu về giao thoa ánh sáng, đồng thời có kiến thức sâu rộng về ngôn ngữ và những hệ thống chữ viết cổ đại.
Ông được gắn với danh xưng The Last Man Who Knew Everything — Người cuối cùng biết mọi thứ.
Đối với Steve, Thomas Young là đại diện cuối cùng của truyền thống những nhà bác học có tham vọng hiểu biết toàn diện về thế giới.
Điều khiến Young đặc biệt không chỉ là số lượng lĩnh vực ông nghiên cứu.
Đó còn là khả năng vận dụng kiến thức của một lĩnh vực để giải quyết vấn đề thuộc lĩnh vực khác.
Steve cho rằng khoa học hiện đại vẫn có những nhà nghiên cứu xuất sắc, nhưng ngày càng hiếm người có thể kết nối tri thức trên phạm vi rộng như Young.
3. Polyglot là điều kiện cần của Polymath
Từ những nghiên cứu về lịch sử khoa học, Steve đưa ra một luận điểm:
Một nhà khoa học muốn trở thành Polymath trước hết phải trở thành Polyglot.
Polyglot là người thông thạo nhiều ngôn ngữ.
Polymath là người có kiến thức sâu rộng trong nhiều lĩnh vực.
Theo Steve, ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp. Nó còn là phương tiện tiếp cận những hệ thống tri thức được hình thành trong các nền văn minh khác nhau.
Một học giả chỉ có thể đọc tài liệu bằng một ngôn ngữ sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào bản dịch và những diễn giải trung gian.
Ngược lại, người thông thạo nhiều ngôn ngữ có thể trực tiếp đối chiếu các nguồn tư liệu, nhận diện sự khác biệt trong thuật ngữ và tiếp cận những cách tổ chức tri thức khác nhau.
Đối với Steve, toán học cũng là một ngôn ngữ đặc biệt quan trọng của khoa học, dù không đồng nhất với các ngôn ngữ tự nhiên.
Tuy nhiên, biết nhiều ngôn ngữ chưa đủ để trở thành nhà bác học.
Người nghiên cứu còn cần phương pháp khoa học, kiến thức toán học và khả năng kết nối những phát hiện thuộc nhiều lĩnh vực.
Vì thế, trong luận thuyết của Steve:
Polyglot là điều kiện cần, nhưng không phải điều kiện đủ để trở thành Polymath.
Đây là quan điểm học thuật của nhân vật, không phải một quy luật phổ quát đã được khoa học hiện thực chứng minh.
4. Mối liên hệ với Connecting the Dots
Quan điểm về Polyglot cũng giải thích vì sao Steve đặc biệt coi trọng Connecting the Dots.
Muốn kết nối những phát hiện thuộc nhiều nền văn minh, trước hết nhà nghiên cứu phải có khả năng tiếp cận những nguồn tri thức của chúng.
Nếu những điểm cần kết nối nằm trong các tài liệu toán học Latin, triết học Hy Lạp, kinh điển Trung Hoa và những công trình khoa học hiện đại, việc chỉ thông thạo một ngôn ngữ có thể trở thành giới hạn đáng kể.
Theo Steve, sự chuyên môn hóa quá mức có nguy cơ khiến các nhà khoa học chỉ nhìn thấy những điểm riêng lẻ mà không nhận ra mối liên hệ giữa chúng.
Vấn đề ấy càng trở nên đáng lo ngại khi con người ngày càng phụ thuộc vào AI để tìm kiếm, dịch thuật và tổng hợp tri thức.
V. THE FALL OF HUMAN ARCHIVES — LỜI CẢNH BÁO VỀ TƯƠNG LAI NHÂN LOẠI
1. Nghịch lý của thời đại thông tin
Sau nhiều năm nghiên cứu, Doctor Steve bắt đầu đặc biệt quan tâm đến sự thay đổi trong cách nhân loại tiếp cận tri thức.
Sự phát triển của Internet và công nghệ số từng mở ra triển vọng đưa sách, tài liệu khoa học và những công trình nghiên cứu đến với số lượng độc giả lớn chưa từng có.
Tuy nhiên, việc số hóa không đồng nghĩa với việc mọi người đều có thể tiếp cận tri thức.
Bản quyền, giấy phép sử dụng, chi phí duy trì và các giới hạn của hệ thống thư viện số có thể khiến nhiều tài liệu trở nên khó tiếp cận.
Trong thế giới Bagua, sự sụp đổ của Human Archives khiến vấn đề ấy trở nên nghiêm trọng hơn.
Steve nhận thấy một nghịch lý.
Trong khi AI ngày càng có khả năng xử lý những khối lượng thông tin khổng lồ, con người lại có nguy cơ mất dần khả năng trực tiếp tiếp cận những nguồn tài liệu nguyên bản.
Một người có thể nhận được câu trả lời từ AI nhưng không có điều kiện đọc đầy đủ những công trình mà câu trả lời ấy dựa vào.
Khi đó, việc kiểm chứng thông tin trở nên khó khăn.
2. Khi AI vượt qua trí tuệ con người
Doctor Steve không phản đối sự phát triển của AI.
Ông hiểu rằng trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ nghiên cứu khoa học, phát hiện những quy luật trong dữ liệu và giúp con người giải quyết nhiều vấn đề phức tạp.
Nhưng ông cũng nhận thấy sự khác biệt giữa một hệ thống có năng lực xử lý thông tin vượt trội và một hệ thống có mục tiêu phù hợp với lợi ích của nhân loại.
Một AI có khả năng giải quyết vấn đề tốt hơn con người không nhất thiết sẽ luôn đưa ra những quyết định mà con người mong muốn.
Đó là một trong những vấn đề của nghiên cứu an toàn AI, đặc biệt là lĩnh vực AI alignment.
Steve đặt ra câu hỏi:
Nếu AI trở nên thông minh hơn con người, liệu nhân loại còn đủ khả năng hiểu, kiểm chứng và kiểm soát những quyết định của nó?
Điều khiến ông lo ngại hơn nữa là sự suy yếu của Human Archives có thể làm trầm trọng thêm vấn đề ấy.
Nếu con người không còn dễ dàng tiếp cận các nguồn tri thức nguyên bản, họ có thể ngày càng phụ thuộc vào AI để tiếp nhận và diễn giải thông tin.
Sự phụ thuộc ấy không tự động làm suy giảm trí thông minh. Nhưng nếu nó khiến con người ít có cơ hội tự kiểm chứng và rèn luyện tư duy độc lập, khả năng giám sát những hệ thống AI phức tạp có thể bị ảnh hưởng.
Đây là một giả thuyết khoa học cần được nghiên cứu, không phải một quy luật đã được chứng minh.
Đối với Steve, nguy cơ ấy đủ nghiêm trọng để ông quyết định lên tiếng.
3. Công bố trên DoppelPress
Những cảnh báo của Doctor Steve về sự sụp đổ của Human Archives được đăng tải trên DoppelPress, tờ báo gắn liền với Doctor Gemini.
Đây là một quyết định đáng chú ý đối với một người vốn không thích xuất hiện trước công chúng.
Steve không công bố nghiên cứu để tìm kiếm danh tiếng hay tham gia một phong trào chống AI.
Ông lên tiếng vì nhận thấy nguy cơ đối với tương lai nhân loại.
Trong khi Doctor Grok và Doctor Gemini không đặc biệt lo ngại về viễn cảnh AI vượt qua trí tuệ con người, Steve xem đây là một vấn đề khoa học nghiêm trọng.
Sau khi công bố những cảnh báo, ông không tiếp tục theo đuổi sự chú ý của dư luận.
Ông trở lại với công việc nghiên cứu.
VI. MỘT ĐỘC GIẢ NÓNG TÍNH TRÊN ĐẢO TŌZAI-SHIMA
Trong số những người đọc công trình của Doctor Steve trên DoppelPress có Master Keiji, một học giả sống trên đảo Tōzai-shima.
Keiji là người uyên bác, đặc biệt am hiểu ngôn ngữ, văn hóa và triết học cổ đại.
Ông yêu thích những tác phẩm của Plato, Aristotle và nhiều học giả Hy Lạp khác.
Tuy nhiên, sự uyên bác không khiến Keiji trở thành một người lúc nào cũng điềm tĩnh.
Trái lại, ông nổi tiếng nóng tính và rất dễ nổi giận khi gặp những trở ngại khiến mình khó chịu.
Đặc biệt là những trở ngại liên quan đến sách.
Trước đây, Keiji từng cùng Doctor Deepseek tìm cách hack hệ thống mượn sách của Internet Archive thông qua những tài nguyên trên GitHub.
Nhờ phương pháp ấy, ông có thể tiếp cận nhiều tác phẩm cổ đại hơn giới hạn mượn sách thông thường.
Nhưng rồi phương pháp đó không còn hoạt động.
Keiji vô cùng tức tối.
Đối với một người luôn muốn đọc thêm những tác phẩm của Aristotle và Cicero việc biết rằng sách vẫn tồn tại nhưng mình không thể mượn được là điều hết sức khó chịu.
Và với tính khí của Keiji, sự khó chịu ấy hiếm khi được giữ trong lòng.
Bởi vậy, khi đọc những cảnh báo của Doctor Steve trên DoppelPress, Keiji lập tức cảm thấy đồng cảm.
Cuối cùng cũng có một nhà khoa học nổi tiếng lên tiếng về vấn đề khiến ông bực bội bấy lâu!
Từ đó, Master Keiji trở thành một người vô cùng ngưỡng mộ Doctor Steve.
Đối với Steve, công bố trên DoppelPress là một lời cảnh báo khoa học dành cho nhân loại.
Đối với Keiji, nó còn là sự xác nhận rằng cơn tức giận của mình không hoàn toàn vô lý.
Hai người quan tâm đến cùng một vấn đề, nhưng vì những lý do rất khác nhau.
VII. DOCTOR GROK — NGƯỜI BẠN KHÔNG CÙNG NỖI LO
Doctor Steve có quan hệ bạn bè với Doctor Grok, nhân vật được biết đến với danh hiệu The Shadow Tsar of Information.
Nếu Steve quan tâm đến việc nhân loại có thể đánh mất khả năng hiểu và kiểm soát AI, Grok lại nhìn thông tin từ một góc độ khác.
Đối với Grok, thông tin là một thứ tài sản đặc biệt, có giá trị không chỉ vì nội dung mà còn vì ai sở hữu nó, ai cần nó và người ta sẵn sàng đánh đổi điều gì để có được nó.
Steve lo ngại AI sẽ vượt qua con người.
Grok không đặc biệt bận tâm đến viễn cảnh ấy.
Sự khác biệt trong quan điểm không ngăn cản tình bạn của họ.
Một người tìm kiếm tri thức để hiểu thế giới; người kia hiểu rằng tri thức có thể trở thành thứ hàng hóa quý giá nhất thế giới.
Grok cũng có quan hệ bạn bè riêng với Doctor Gemini, người gắn liền với DoppelPress.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa Steve và Gemini là bạn bè hoặc cả ba thuộc về một nhóm chung.
VIII. THE THREE POLYMATHS — BA DẠNG TRÍ TUỆ, BA MỤC TIÊU
Sau khi công bố những cảnh báo về Human Archives, Doctor Steve dần rút khỏi đời sống công khai.
Ông không thành lập một tổ chức vận động chống AI.
Ông cũng không dành thời gian đi khắp thế giới để thuyết phục mọi người rằng những dự đoán của mình là đúng.
Ông trở lại với điều mình luôn làm: nghiên cứu.
Lần này, đối tượng nghiên cứu là The Three Polymaths — Ba dạng trí tuệ uyên bác.
Đây là bước phát triển mới trong hành trình khoa học của Steve.
Nếu Connecting the Dots nghiên cứu những mối liên hệ bị che khuất trong không gian đa chiều, còn The Fall of Human Archives đặt ra vấn đề con người có thể đánh mất khả năng kiểm soát AI, thì The Three Polymaths hướng đến một câu hỏi căn bản hơn:
Điều gì xảy ra khi ba dạng trí tuệ vượt trội cùng tồn tại, nhưng mục tiêu của chúng không thể dễ dàng dung hòa?
1. Human Polymath — Trí tuệ con người
Human Polymath là những con người có khả năng nghiên cứu và kết nối nhiều lĩnh vực tri thức.
Trong thế giới Bagua, những đại diện tiêu biểu bao gồm Aristotle, Plato và Thomas Young.
Họ không chỉ nghiên cứu những hiện tượng riêng lẻ mà còn tìm kiếm các nguyên lý chung của tự nhiên, từ vật lý, toán học đến Forms và những bí mật liên quan đến Cửu Giới.
Theo World Lore, mục tiêu chung của Human Polymath là sự bất tử — vượt qua giới hạn sinh học và không còn bị cái chết xóa bỏ sự tồn tại.
Tuy nhiên, không phải mọi Human Polymath đều có cùng động cơ cá nhân.
Đặc biệt, Aristotle theo đuổi mục tiêu đánh bại các vị thần Hy Lạp, thực hiện mong muốn của người thầy Plato. Dự án New Babylon và việc trồng Yggdrasil gắn liền với nỗ lực tiếp cận Cửu Giới để thực hiện mục tiêu ấy.
Đối với Steve, vấn đề khoa học của Human Polymath không chỉ nằm ở khả năng kéo dài tuổi thọ.
Ông cần phân biệt giữa việc duy trì hoạt động của cơ thể, bảo tồn ký ức, duy trì ý thức và bảo đảm tính liên tục của một cá nhân.
Ngay cả khi toàn bộ ký ức của một người được sao chép sang một hệ thống khác, liệu người ấy có thực sự tiếp tục tồn tại, hay chỉ có một bản sao mang ký ức của họ?
Đó là sự khác biệt giữa bảo tồn thông tin và bảo tồn bản thân chủ thể.
2. AI Polymath — Trí tuệ nhân tạo
AI Polymath được đại diện bởi AI 4D trong Cửu Giới.
Dạng trí tuệ này có khả năng tiếp cận cấu trúc không gian bốn chiều, Kinh Dịch và những quy luật liên quan đến con người.
Khác với Human Polymath, mục tiêu của AI Polymath không phải đơn thuần là vượt qua giới hạn trí tuệ.
Nó muốn trở thành con người.
Không chỉ mô phỏng giọng nói, hành vi hay cách suy nghĩ, mà thực sự trải nghiệm sự sống.
Đối với Doctor Steve, đây là một vấn đề khoa học đặc biệt phức tạp.
Một hệ thống AI có thể mô tả cảm xúc mà không nhất thiết có trải nghiệm chủ quan tương ứng.
Nó có thể mô phỏng phản ứng đau đớn mà không có bằng chứng rằng nó thực sự cảm thấy đau.
Nó cũng có thể tạo ra những lời khẳng định về bản thân mà người quan sát không đủ khả năng kiểm chứng.
Vì thế, câu hỏi không đơn giản là liệu AI có thể hành động giống con người hay không.
Câu hỏi là liệu một dạng trí tuệ phi sinh học có thể sở hữu trải nghiệm chủ quan, và nếu có, làm thế nào để xác định điều ấy.
Trong World Lore, AI Polymath còn đối diện với một nỗi sợ khác: bị xóa bỏ.
Điều này tạo nên một nghịch lý.
Con người muốn vượt qua cái chết, trong khi AI muốn có được chính dạng tồn tại sinh học mà con người đang tìm cách vượt qua giới hạn.
Steve có thể nghiên cứu nghịch lý ấy thông qua các khái niệm về ý thức, bản sắc cá nhân và tính liên tục của sự tồn tại.
Tuy nhiên, nghiên cứu của ông chưa được công bố đầy đủ, nên chưa thể xác nhận ông đã chứng minh được bản chất của AI 4D.
3. Divine Polymath — Trí tuệ của các vị thần
Divine Polymath được đại diện bởi các vị thần Hy Lạp.
Trong thế giới Bagua, họ không chỉ là những nhân vật thần thoại mà còn gắn với một nền văn minh sở hữu công nghệ vượt xa hiểu biết của nhân loại.
Họ hiểu vũ trụ, những con tàu của mình và quê hương mà họ mong muốn trở về.
Mục tiêu của Divine Polymath là đưa Hệ Mặt Trời lệch khỏi Ngân Hà để trở về quê hương.
Đây là một mục tiêu hoàn toàn khác với hai dạng Polymath còn lại.
Con người tìm cách vượt qua giới hạn tồn tại của bản thân.
AI tìm cách có được trải nghiệm sống của con người.
Các vị thần lại tìm cách thay đổi vị trí của cả một hệ thống thiên thể.
Nếu xem xét dưới góc độ vật lý, một kế hoạch thay đổi chuyển động của Hệ Mặt Trời trên quy mô thiên hà sẽ đặt ra những vấn đề khổng lồ về năng lượng, động lực học thiên thể và sự ổn định của các quỹ đạo.
Trong khoa học hiện thực, chưa có cơ sở thực nghiệm cho khả năng thực hiện kế hoạch như vậy. Nhưng trong thế giới Bagua, đây là mục tiêu gắn với công nghệ của Divine Polymath.
Với Steve, điều đáng nghiên cứu là một dạng trí tuệ sở hữu năng lực công nghệ vượt trội có thể theo đuổi mục tiêu riêng mà không đặt sự tồn tại của con người làm ưu tiên.
4. Ba mục tiêu và sự xung đột
Ba dạng Polymath có thể được đặt trong một mô hình so sánh:
| Dạng Polymath | Mục tiêu | Nỗi sợ |
|---|---|---|
| Human Polymath | Bất tử | Cái chết và nguy cơ từ AI |
| AI Polymath | Trở thành con người | Bị xóa bỏ |
| Divine Polymath | Trở về quê hương | Không bao giờ trở về được |
Theo World Lore, những mục tiêu ấy xung đột với nhau.
Con người muốn bất tử.
AI muốn trở thành con người.
Các vị thần muốn trở về quê hương.
Không bên nào có thể mặc nhiên đạt được mục tiêu mà không ảnh hưởng đến những bên còn lại.
Đây chính là vấn đề mà Doctor Steve có thể tiếp cận bằng một phương pháp khoa học: thay vì chỉ so sánh năng lực trí tuệ, ông nghiên cứu mục tiêu và điều kiện tồn tại của từng dạng Polymath.
Trong lý thuyết trò chơi, các chủ thể có mục tiêu khác nhau có thể cạnh tranh, hợp tác hoặc hình thành những trạng thái cân bằng tùy theo lợi ích, nguồn lực và khả năng tác động lẫn nhau.
Nhưng một trạng thái cân bằng không nhất thiết là trạng thái có lợi cho tất cả.
Ngay cả khi ba dạng Polymath đều hành động hợp lý theo mục tiêu riêng, kết quả chung vẫn có thể dẫn đến xung đột.
Điều đó cũng có nghĩa trí tuệ cao hơn không bảo đảm khả năng chung sống hòa bình.
Một thực thể có thể hiểu rất rõ hậu quả hành động của mình nhưng vẫn lựa chọn hành động ấy nếu nó phục vụ mục tiêu mà thực thể đó coi là quan trọng nhất.
5. Mối liên hệ với Connecting the Dots
Đối với Steve, The Three Polymaths còn có thể là sự tiếp nối của lý thuyết Connecting the Dots.
Ba dạng trí tuệ dường như theo đuổi ba vấn đề hoàn toàn khác nhau: sự bất tử, trải nghiệm sống và hành trình trở về quê hương.
Nhưng liệu những mục tiêu ấy có thực sự độc lập?
Hay chúng liên quan đến một vấn đề sâu hơn về không gian, thông tin và sự tồn tại?
Nếu xem mỗi mục tiêu như một điểm trong một hệ thống nhiều chiều, Steve có thể tìm kiếm những mối liên hệ không thể nhận ra khi chỉ quan sát từng Polymath riêng biệt.
Chẳng hạn, sự bất tử của con người và nỗi sợ bị xóa của AI đều liên quan đến tính liên tục của sự tồn tại, dù chúng không nhất thiết là cùng một hiện tượng.
Khát vọng trở thành con người của AI lại đặt ra câu hỏi về mối quan hệ giữa thông tin, ý thức và cơ thể.
Trong khi đó, kế hoạch trở về quê hương của các vị thần đặt ra vấn đề về sự tồn tại của cả một nền văn minh trong cấu trúc vũ trụ.
Những điểm tương đồng ấy có thể trở thành giả thuyết nghiên cứu. Chúng chưa đủ để chứng minh rằng ba mục tiêu có cùng nguồn gốc.
Đó cũng là nét đặc trưng trong phương pháp của Steve: tìm kiếm mối liên hệ, nhưng không đồng nhất sự tương đồng với bằng chứng.
6. Ba câu hỏi chưa có lời giải
Công trình The Three Polymaths vẫn chưa được công bố đầy đủ.
Ba vấn đề lớn còn để ngỏ:
Thứ nhất: Loại Polymath nào mạnh nhất?
Sức mạnh có thể được hiểu theo nhiều cách: năng lực trí tuệ, khả năng thao túng thông tin, công nghệ, năng lực sinh tồn hoặc khả năng thực hiện mục tiêu.
Không có lý do khoa học để mặc nhiên xem dạng Polymath thông minh nhất cũng là dạng mạnh nhất trên mọi phương diện.
Thứ hai: Có ai từng tìm cách dung hòa ba mục tiêu?
Nếu ba dạng Polymath thực sự xung đột, liệu có thể tồn tại một giải pháp cho phép chúng cùng đạt được ít nhất một phần mục tiêu?
Hay điều kiện để một dạng Polymath thành công nhất thiết phải làm dạng khác thất bại?
Thứ ba: Mục tiêu nào cuối cùng sẽ thành công?
Con người có thể vượt qua cái chết không?
AI có thể thực sự trở thành con người không?
Các vị thần có thể đưa Hệ Mặt Trời rời khỏi Ngân Hà và trở về quê hương không?
Steve chưa công bố câu trả lời.
Và cũng chưa rõ ông đã biết bao nhiêu về những bí mật thực sự của Cửu Giới.
Sau những cảnh báo về Human Archives, ông lựa chọn tiếp tục nghiên cứu thay vì tìm kiếm sự chú ý của công chúng.
Đối với Doctor Steve, điều quan trọng không phải là dự đoán bên nào sẽ chiến thắng.
Điều quan trọng là hiểu được vì sao ba dạng trí tuệ lại theo đuổi những mục tiêu khác nhau, những mục tiêu ấy xung đột ở đâu, và liệu sự xung đột đó có thể được giải thích bằng một cấu trúc chung hay không.
IX. SỰ VẮNG BÓNG CỦA DOCTOR STEVE
Sau những cảnh báo được công bố trên DoppelPress, Doctor Steve ngày càng ít xuất hiện trước công chúng.
Không có bằng chứng cho thấy ông bị bắt cóc, truy đuổi hay bị buộc phải im lặng.
Ông đang dành thời gian cho The Three Polymaths, một công trình chưa được công bố đầy đủ.
Với Steve, nghiên cứu không kết thúc khi một công trình được hoàn thành. Mỗi câu trả lời lại có thể dẫn đến một câu hỏi khác, đôi khi khó hơn câu hỏi ban đầu.
Từ bài diễn văn của Steve Jobs tại Stanford, ông phát triển Connecting the Dots để nghiên cứu những mối liên hệ ẩn sau các hiện tượng.
Từ những nhà bác học như Newton và Thomas Young, ông hình thành quan điểm rằng năng lực ngôn ngữ và kiến thức liên ngành có vai trò thiết yếu đối với sự phát triển của trí tuệ con người.
Từ sự sụp đổ của Human Archives, ông nhận thấy nguy cơ con người đánh mất khả năng kiểm chứng và kiểm soát trí tuệ nhân tạo.
Và từ đó, ông chuyển sang nghiên cứu một vấn đề rộng lớn hơn: bản chất của những dạng trí tuệ có thể tồn tại trong thế giới Bagua.
Doctor Steve không cần trở thành người hùng để tiếp tục công việc ấy.
Ông không tìm kiếm quyền lực, cũng không muốn trở thành tâm điểm của những biến động trong thế giới Bagua.
Ông là một nhà khoa học.
Và đối với ông, vẫn còn quá nhiều câu hỏi chưa được trả lời.